Palto Kitabında Paranın Etkisi

Nikolay Gogol 19. yüzyılda, Rusya’da geçen “Palto” isimli hikayesinde bir çok temayı basit bir şekilde anlatmıştır. Bu hikaye hayatındaki tek tutkusu işi olan bir devlet memurunun yeni bir palto diktirmesiyle değişen hayatının trajikomik bir dille anlatılmasıdır. Hikayede işlenen temalardan biri toplumda paranın nasıl görüldüğü ve paranın bir kişinin hayatını nasıl değiştirebileceğidir. Yazar bundan parayı bir palto ile sembolize ederek bahsetmiştir. Bu yazıda; temayı paranın Akakiy’in karakteri üzerindeki etkisi, toplumun Akakiy’e bakış açısındaki etkisi ve parayı kaybetmenin Akakiy üzerindeki etkisinden bahsedilerek anlatılır.

İlk olarak paranın kişinin hayatındaki etkisi Akakiy’in karakterinin para biriktirip pahalı bir palto diktirince nasıl değiştiği üzerinden görülür. Hikayenin başında materyale hiç önem vermeyen ve tek tutkusu işi olan Akakiy’in yeni bir palto diktirmesi gerekeceğini kabullendiği andan itibaren olaya bakış açısı tamamen değişir. Başta Petroviç’e eski paltosunu onarması için ısrar ederken paltonun nasıl gözükeceğini hiç umursamaz ancak yeni palto için para biriktirmeye başlayınca paltonun dış görünüşüne daha çok önem vermeye başlar; daha pahalı gözüken kumaşlardan, pahalı gözüken kürklerden, ipek iplikten dikilmiş olması onun için çok önemli bir hal alır. Akakiy’in karakterindeki değişime başka bir örnek ise paltosu olduktan sonra işine olan tutkusunu kaybetmesi, sürekli paltosuyla ilgili düşünmeye başlamasıdır. Gogol, Nikolay, Palto adlı kitabında şöyle der: “Attığı her adımda omuzlarında yeni paltosunun olduğunu düşünüyor, içi içine sığmıyordu; hatta yüreğinde dalga dalga kabaran mutluluk sayesinde birkaç kez gülümsedi bile yürürken.” (48). Bu örnekler Akakiy’in parası olunca materyale ve paraya aniden çok daha fazla önem verdiğini gösterir. Yazar paraya sahip olmanın bir kişinin karakter özelliklerini nasıl değiştirdiğini göstermiştir. Kişi paraya sahip değilken buna o kadar önem vermezken, parası olunca bu en değer verdiği şey haline gelir. Bu bir şeyin yokluğunun o var olana kadar fark edilmediğini de gösterir.

İkinci olarak, Akakiy’in aniden yüksek maddi değeri olan bir paltoya sahip olması toplumun onu algısı ve ona karşı davranışları açısından da büyük bir değişikliğe sebep olur. Çevresindekiler ona daha çok saygı duymaya başlar, onu aralarına almaya başlarlar. Örneğin, eski paltosuna “sabahlık” diyerek Akakiy’le dalga geçen ve onu küçük gören memurlar, yeni paltosunu görünce onu coşkuyla karşılar hatta bu yüzden bir parti verir ve Akakiy’i de çağırırlar. Normalde sabahları kimse ona merhaba veya günaydın demezken yeni paltosu olduktan sonra onun geldiğini fark edince diğer memurlar ona ilgi göstermeye başlarlar. Bu tavır değişiklikleri yazarın toplumda bir kişinin parası azken nasıl dışlandığını, parası daha çok olunca ise o kişiye nasıl daha çok değer verildiğini göstermek için kullandığı bir örneklerdir. Bu hikaye, insanların manevi değerden çok maddi değere önem verdiğini ve maddi değeri olmayan şeyleri umursamadığını, toplumda saygı ve ilgi görebilmek, toplumsal hayata dahil olabilmek için maddi varlığa sahip olmanın gerekliliğini gösterir.

Son olarak parayı kaybetmenin Akakiy’deki etkisinin ne kadar büyük olduğu görülür. Paltosunu kaybedince Akakiy perişan hale gelir ve kalan tüm gücüyle paltosunun peşine düşer ancak kimse onu ciddiye almaz ve bu konuda ona yardım etmez, hatta üstüne azar bile işitir. Paltosunu kaybetmenin üzüntüsüne ek olarak Rusya soğuğunda paltosuz kalmanın da etkisiyle hasta olur. Paltoyu kaybetmenin etkisi ölüm döşeğinde bile görülür, akıl sağlığı bozulur ve paltosuyla ilgili sayıklamaya başlar. Gogol, Nikolay, Palto adlı kitabında şöyle der. “Bir süre sonra iyice saçmalamaya başladı, söylediklerinden hiçbir şey anlaşılmıyordu; yalnız şurası açıktı: Zırvaladığı lafların tümü paltoyla alakalıydı.”(64). Burada yazar para kaybetmenin birinin hayatını nasıl mahvedebileceğini ve insanların ölürken bile para düşündüğünü göstermek istemiştir.

“Palto” hikayesindeki temalardan biri olan paranın etkisi hikayede farklı durumlarda görülür. Paranın bir kişinin hayatını nasıl değiştirdiği görülür. Bu hikayede yazar insanların bir şeyin manevi değerine değil, ne kadar pahalı olduğuna değer vermesini eleştirir. Bunu normalde parayı umursamayan bir karakterin pahalı bir paltoya sahip olduktan sonra bu duruma bakış açısının ve başkalarının onu nasıl gördüğünün ne kadar çok değiştiğini anlatarak gösterir.

Yasemin Uluğ

Açı Lisesi 9. Sınıf Öğrencisi

Kaynaklar:

  • Maroon, Georgianne. “Dostoevsky and Gogol’s Acknowledgments of Writers’ Limitations.” www.bu.edu/writingprogram/files/2010/08/Maroon0910.pdf. (erişim tarihi 24 Aralık 2017)
  • “Sınıf Ayrımı”. https://stars.bilkent.edu.tr/turkce/publication?donem=20141&dersKod=TURK&dersNo=101&ogrenciNo=21301904&odevNo=6. (erişim tarihi 24 Aralık 2017)
  • Gogol, Nikolay. Palto. Ayrıntı Yayınları, 2017.

Yorum yazabilirsiniz

E-Mail adresiniz yayınlanmayacak.